Reklamcılık tarihinin tozlu sayfaları tekrarlarla dolu.  Kendini bu kadar çok tekrar eden ve hala ilgi gören başka bir iş kolu yoktur herhalde. Özellikle de “yenilik” işinde olduğunu iddia eden bir sektör için bu kadar tekrar ancak geçmişi hiç incelemeden sadece geleceğe bakmaya odaklanan reklamcılarla açıklanabilir.

Çok ciddiyim. Örnek mi?

Bazı yeni dünya söylemlerine bakalım.

Mesela, “Reklamcılığın sonu geldi! Tüketiciler artık reklam mesajlarına maruz kalmak istemiyor. Reklam engelleme teknolojileri reklamın sonunu getirecek.”

Evet, doğru bir söylem. Ama oldukça eski. İlk reklam engelleme teknolojisi Dr. Gledson W. Kenrick tarafından 1934 yılında üretildi.

Veya, “Tüketiciler artan reklam kalabalığı ve seçenekleri karşısında daha fazla şüpheci bir tavır sergilemeye başladı.”

Yine doğru. Fakat tahmin edebileceğiniz gibi oldukça eski. 1940 yılında McCann-Erickson’un Araştırma Direktörü L.D. H. Weld’in kaleme aldığı “1940 Reklamcılık Trendleri” makalesinde tüketicilerin reklamlara karşı kuşkucu bir tavır sergilediğini iddia ediyor. Üstelik, kişisel olarak ihtiyaçları olan bir bilgiyi barındırmadığı takdirde reklamı boşa harcanan bir para olarak gördüklerini belirtiyor.

Bir diğer örnek; “Tüketici artık sesini duyurmak istiyor.”

Doğru, tüketici sesini duyurmak istiyor. Üstelik, yıllardır da bunun için çaba sarfediyor. Örneğin, The Journal of Marketing’in 1942 yılında yayınladığı bir makalede tüketicilerin şirketlere sesini duyurabilmek için daha fazla organize olduklarını ve güçlü bir lobi oluşturduklarını belirtiyor. Fiyat ve ürün kalitesi üzerinde daha fazla söz sahibi olmak isteyen tüketiciler Ulusal Tüketici ve Üretici Kurulu’nu kurmak için kolları sıvadığında yıl 1942′ydi. Haliyle internet gibi çok daha basit ve kullanışlı bir mecrayı da değerlendirmeleri normal karşılanabilir.

Bir de “WOM’un tüketici satın alma kararı üzerindeki etkisi diğer tüm mecralardan daha yüksek” söylemi var.

Bu favorim. Amerika’yı yeniden keşfetmek bile denemez buna! John Arndt 1969 yılında Journal of Marketing Research’de yayınladığı makalesinde WOM’un tüketici kararını etkileyen en önemli kaynak olduğunu belirtmesinin üstünden tam 40 yıl geçti.

Sanırım ya tarihten hoşlanmıyoruz ya da Amerika’nın “yeni” keşfedildiğine inanmayı tercih ediyoruz.

Kaynaklar:

http://blog.modernmechanix.com/2007/10/22/device-shuts-off-radio-advertising-tunes-in-music/

Significant Current Trends in Marketing, L. D. H. Weld, Paul H. Nystrom, Theodore, N. Beckman, Kenneth Dameron, Donald R. G. Cowan, H. E. Erdman, Harry R. Tosdal, E. T. Grether, Paul T. Cherington, Vergil D. Reed, Paul D. Converse, Fred E. Clark Source: The Journal of Marketing, Vol. 6, No. 4, Part 2 (Apr., 1942), pp. 7-21

Word of Mouth Advertising, Johan Arndt Source: Journal of Marketing Research, Vol. 6, No. 1 (Feb., 1969), p. 112

Trends in Advertising, 1940, L. D. H. Weld, Source: The Journal of Marketing, Vol. 5, No. 3 (Jan., 1941), pp. 224-225

Sosyal medya hakkında hem Türkçe hem de İngilizce harika çevrimiçi kaynaklar var. Hatta zaman zaman hepsini bir arada takip etmek başlı başına bir işe dönüşebiliyor. Bloglar, Twitter ve Friendfeed’de paylaşılan kaynaklar, e-kitaplar ve Google Reader’dan paylaşılan yazılar…

Fakat bunların birçoğu sektöre adım atmak isteyen markalar ve şirketler için takibi zor bir bilgi karmaşasına dönüşüyor. “Nereden başlasam?” dediğiniz anda onlarca arama yapmanız ve doğru kaynaklara ulaşmanız gerekiyor. Üstelik bir yerde bulduğunuz bilginin devamını veya detayını başka bir yerde aramanız gerekiyor.

Ben bu yüzden marka ve şirketlerin bilgi havuzunda boğulmadan bu yeni ve giderek popülaritesi artan dünyaya doğru düzgün bir giriş yapabilmesi için bir kılavuz hazırlamaya karar verdim. Genel olarak hem mecranın tanımı hem de şirketler için kullanım alanlarını özetleyen kılavuz;

1. Giriş ve tanımlar
2. Sosyal Reklam
3. Markalı Platformlar
4. Sosyal Ağlar
5. Bloglar
6. Sosyal medyada pazarlama iletişim stratejisi
7. Dinleme yöntemleri
8. Ajans seçimi
9. Kaynaklar
10. Blog önerileri

gibi konuları kapsıyor.

Umarım faydalı bir başlangıç olur..

Forrester Analisti ve Web Strategy blogunun yazarı Jeremiah Owyang’in blogunda birçok dile çevrilen “Sosyal Web’in geleceği: 5 Dönem” makalesini eminim birçoğunuz okumuştur.

Hem markalar hem de bireyler için oldukça faydalı olacak bu yazıyı henüz okumayanlar veya anadilinde okumayı tercih edenler için Türkçe’ye çevirdim.

Umarım faydalı olur.

Sosyal Web’in Geleceği: 5 Dönem

1. Sosyal İlişkiler Dönemi: Bireylerin birbiri ile bağlantı kurduğu ve paylaştığı dönem
2. Sosyal İşlevsellik: Sosyal ağların işlevsellik kazandığı dönem
3. Sosyal Kolonizasyon: Tüm deneyimlerin sosyal ortama taşındığı dönem
4. Sosyal İçerik: Kişisel ve kişiye uygun içerik dönemi
5. Sosyal ticaret: Toplulukların geleceğin ürün ve hizmetlerini tanımladıkları dönem

1. Sosyal İlişkiler Dönemi: 1990′lı yılların başında bireyler çevrimiçi profil oluşturmaya ve arkadaşları ile bağlantı kurmaya başladı.

2. Sosyal İşlevsellik: Günümüzde oluşmaya başlayan sosyal ağlar sadece arkadaşlık için değil aynı zamanda Owyang’ın tanımıyla “sosyal interaktivite” için de kullanılıyor. Fakat bireysel hesaplar henüz hala sitelere bağımlı durumda.

3. Sosyal Kolonizasyon: 2009′un sonlarına doğru OpenID ve Facebook Connect gibi uygulamalar sayesinde sosyal ağların arasındaki sınırlar ortadan kalkacak. Bireyler çevrimiçi deneyimlerine sosyal bağlantılarını entegre ederek ağlar ve geleneksel sitelerin birbirine yakınlaşmasını sağlayacak.

4. Sosyal İçerik: 2010 yılında siteler bireysel hesapların ve sosyal ilişkilerin önemini kavrayarak kişiselleştirilmiş hizmetler sunmaya başlayacak. Sosyal ağlar “herkesin çevrimiçi deneyiminin merkezi olacak.”

5. Sosyal ticaret: İki yıl gibi bir süre içerisinde sosyal ağlar kurumsal sitelerden daha güçlü bir konuma gelecek ve bireysel hesaplar ve ilişkiler ile birlikte CRM sistemleri de bu platformlarda kurulmaya başlayacak. Markalar toplulukların ilgisine göre şekillenecek ve toplulukların ve bireylerin taraftarlığı ile yeniliklerine yön verecek.

Bu dönemlerin zamanlaması:
Bu dönemlerin ardışık değil birarada gelişen süreçler olacağını belirtmekte fayda var. Sosyal ilişkiler dönemine giriş yaptık ve gelişimini izlemeye başladık bile. Aynı zamanda sosyal işlevsellik dönemine de adım attık fakat henüz etkin birşekilde kullanılmıyor. Öte yandan Facebook Connect gibi uygulamaların gelişmesiyle sosyal kolonizasyon dönemine de adım attığımızı söyleyebiliriz. Kısa bir süre sonra özerk ve sitelere bağımlı kullanıcı hesaplarının yakınlaşmasına tanık olacağız. Bu kişiselleştirilmiş ve kişiye uygun içerik üretme dönemine geçiş yapmamızı sağlayacak. Aşağıdaki tabloda dönemlerin gelişim süreçleri ve nihai dönem olan Sosyal Ticaret dönemine geçişi gösterilmektedir.

Sosyal Web konusunda lider 24 şirket ile yapılan görüşme:
Appirio, Cisco Eos, Dell, Facebook, Federated Media Publishing, Flock, Gigya, Google (Open Social/stack team), Graphing Social Patterns (Dave McClure), IBM (SOA Team), Intel (social media marketing team), KickApps, LinkedIn, Meebo, Microsoft (Live team), MySpace, OpenID Foundation (Chris Messina), Plaxo, Pluck, Razorfish, ReadWriteWeb, salesforce.com, Six Apart ve Twitter’dan oluşan 24 şirketin yöneticileri üle yürütülen kalitatif araştımanın sonucunda elde edilen veriler markalar için yol haritası oluşturabilir.

Markalar nasıl hazırlanmalı:
Gelecek sadece getirdikleri ile değil markalara sunacağı imkanlar açısından da oldukça heyecan verici:

- Tereddüt etmeyin: Değişim oldukça hızlı olacak. Bu yılın sonuna kadar üç dönemin de etkilerini görmeye başlayacağız. Bu dönemin sunacağı imkanları kısa dönemli planlarınıza mutlaka dahil edin. Tereddüt edenler geride kalacak ve tüketicileri ile kaynaşma imkanını rakiplerine teslim edecek.

- Şeffaflığa hazırlanın: Internet deneyiminin bireysellikten çıkıp sosyal bir eyleme dönüşmesine hazır olun. Bu her sayfanızın ve ürününüzün mevcut ve potansiyel tüketicileriniz tarafından değerlendirilmesi demektir. Üstelik siz istemeseniz bile.

- Taraftarlarınızla ilişki kurun: Her adımda sosyal webe bağlanmaya hazır olun. Sosyal ağlar ve ortaklıkları CRM sistemlerinizi bir adım ileriye taşıyacak. CMS sistemleri “satış noktalarına bu ürünü öner, topluluk platformu bul” gibi sosyal özellikler içermeye başlayacak.

- Kurumsal sitenizi parçalayın: En uzak gelecekte içerik, aramalarına gerek kalmadan kullanıcılara gelecek. Bu yüzden kurumsal sitenizi parçalamaya ve sosyal ağlara dağıtmaya hazırlanın. Şirketiniz hakkında önemli bilgilerin topluluklara oldukları yerde ulaşmalarını sağlayın.

Jeremiah Owyang hakkında daha detaylı bilgi almak için buraya

Ben çeviriyi beğenmedim orijinali görmek istiyorum diyenler buraya

“Bütün sabit ve donmuş ilişkiler, beraberlerinde getirdikleri eski ve saygıdeğer önyargılar ve görüşlerle birlikte tasfiye oluyor, bütün yeni oluşmuş ilişkiler kemikleşemeden eskiyor. Yerleşmiş ne varsa eriyip gidiyor, kutsal ne varsa lanetleniyor. İnsan, gerçek yaşam koşullarına ve hemcinsleriyle olan ilişkilerine nihayet ayık kafayla bakmak zorunda kalıyor. Ürünleri için sürekli genişleyen bir pazara olan ihtiyacı, burjuvaziyi dünyanın dört bir yanına kovalıyor. Burjuvazi her yerde barınmak, her yere yerleşmek, her yerde bağlantıda kalmak zorunda kalıyor.”

Bu manidar alıntı Thomas Friedman‘ın Dünya Düzdür kitabında da yer verdiği Komünist Manifesto’nun muhtemelen güncelliğini koruyan en önemli paragraflarından biri…

Dünya Düzdür’e gelince, Küreselleşmenin Geleceği: Lexus ve Zeytin Ağacı kitabının yazarı Thomas Friedman’ın Türkçe’ye çevrilmiş ikinci kitabı olan Dünya Düzdür, Berlin Duvarı’nın yıkılışı ile birlikte küreselleşen dünyanın ülkeler ve şirketler üzerinde yarattığı etkileri inceliyor.

Günümüz pazar koşullarını doğru analiz edebilmek ve rekabet avantajları yaratmak ve istikrarını sağlayabilmek için şiddetle tavsiye edilir. Yirmi birinci yüzyılın kısa tarihini ve etkilerini anlamak için birebir.

David Meerman Scott geçen hafta DigitalAge Seminer 2009′un konuğuydu. Keyifli ve oldukça dinamik bir sunumun ardından kitabına başladım. Hemen, hiç vakit geçirmeden kitabından kısa bir alıntı yapmak istiyorum. Ziya konuyu harika özetlemiş.

- Pazarlama, sadece reklamdan ibaret değildir.
- PR, sadece ana medya izleyicisine yönelik olmanın ötesindedir.
- Ne yayınlıyorsanız onunla tanınırsınız.
- İnsanlar yorum değil gerçekleri isterler.
- İnsanlar propaganda değil katılım ister.
- Pazarlama, tek yönlü bir “müdahale” yerine, hedef kitlenizin tam ihtiyaç duyduğu anda içerik sunma işidir.
- PR, patronunuzun şirketinizi televizyonda görmesini sağlamak değildir.
- Pazarlama, ajansınızın ödüller kazanması ile ilgili bir iş değildir. Organizasyonunuzun iş kazanması, iş almasıdır.

Ne dersiniz? Yeterince iyi özetlenmiş, değil mi?

Kitap için buraya
David Meerman Scott için buraya

Haydi hop! Eller havaya..